«Լրբազան» պայքար են սկսել նոր «Հոկտեմբերի 27» անելու համար․ Աբօ Չափարեան
Civic. am պատկերասփիւռի կայանի հարցազրոյցը՝ Աբօ Չափարեանի հետ. «Հայկական կողմնորոշման եւ անշահախնդիր հայրենասիրութեան հիման վրայ, իրականացնել որակական ու քանակական հայրենադարձութիւն՝ զանգուածային եւ անշրջելի»
Դիտել հետեւեալ յղումով.
URL:https://www.youtube.com/watch?v=sL7w4V4WTpA
ՄԱՐԻԱՄ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ (CIVIC.AM). Բարեւ ձեզ, սիրելի հեռուստադիտողներ: Civic.am-ի տաղաւարում հիւրընկալել եմ Ամերիկայի հայկական ազգային անվտանգութեան ինստիտուտի փոխնախագահ, Միացեալ Նահանգներում լոյս տեսնող “USA Armenian Life” եւ «Հայ Կեանք» շաբաթաթերթերի գլխաւոր խմբագիր Աբօ Չափարեանին: Բարեւ ձեզ:
ԱԲՕ ՉԱՓԱՐԵԱՆ. Բարեւ ձեզ:
ՄԱՐԻԱՄ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ (CIVIC.AM). Շնորհակալութիւն հիւր-ընկալուելու համար:
ԱԲՕ ՉԱՓԱՐԵԱՆ. Ես եմ շնորհակալ:
ՄԱՐԻԱՄ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ (CIVIC.AM). Մենք գիտենք, որ դուք այսօր մեկնում էք, եւ շնորհակալ ենք, որ ժամանակ էք գտել մեր տաղաւար գալու:
Պարոն Չափարեան, հետեւում էք Հայաստանում ներքաղաքական իրադարձութիւններին: Համոզուած եմ՝ վարչապետ Փաշինեանը, նախընտրական խոստումներին համաձայն, լուրջ քայլեր է իրականացնում այժմ, եւ մենք տեսնում ենք, որ մի շարք նախկին համակարգի ներկայացուցիչների դէմ քրէական գործեր են հարուցւում. խօսքը վերաբերում է իրենց պաշտօնավարման օրօք դիրքը չարաշահելուն, անօրինական միջոցներ իւրացնելուն: Դուք ի՞նչ դիտարկումներ ունէք այս հարուցուած քրէական գործերի մասին, եւ սփիւռքում սա ինչպէ՞ս է ընկալւում, որ փաստօրէն տասնամեակներ շարունակ Հայաստանում իշխել են մարդիկ, որոնք որ գողացել են, թալանել են, աներեւակայելի չափերով հարստութիւն են կուտակել: Մենք դա նաեւ տեսնում ենք կադրերում, թէ ինչեր ունեն նրանք: Ի՞նչ դիտարկումներ կան սրա շուրջ:
Նախկին ռեժիմի կողմէ անօրինական իւրացումները ոչ թէ պարզ «կուտակում» էին, այլ «յափշտակում»։ Օրէնքի գերակայութեան եւ սոցիալական արդարութեան վերականգնման համար մղուող բազմաշերտ ու բազմակողմանի պայքարը խիստ գովելի է եւ ունի քաղաքացիական հասարակութեան լիակատար աջակցութիւնը։
ԱԲՕ ՉԱՓԱՐԵԱՆ. Կուտակելը այս պարագային բաւականին քաղաքակիրթ բառ է: Ես պիտի օգտագործէի «յափշտակել»: Ձեր հարցին պատասխանելով՝ իմ պատկերացումով բաւականին լայն սփիւռքեան շրջանակներ բարձր պիտի գնահատեն վարչապետ Փաշինեանի եւ ընդհանրապէս ներկայ իշխանութեան վճռականութիւնը՝ գործադրելու օրէնքը, բանեցնելու զայն եւ արդարութիւն իրականացնելու:
Անշուշտ, վերջին այս դատական կրկեսային մթնոլորտը, որուն ականատես եղանք բոլորս, պիտի շարունակէ զայրոյթ պատճառել, կը պատկերացնեմ, ոչ միայն արտերկրի հայութեան մօտ, այլ նաեւ Հայաստանի Հանրապետութեան քաղաքացիական հասարակութեան մօտ: Բայց կենսականն այն է, որ օրուան իշխանութիւնները քաղաքական կամք ունին ժողովուրդին կողմէ ստացած մանդատը արդարացնելու, եւ այդ առթիւ բազմակողմանի, բազմաճակատ պայքար կայ դատաիրաւական համակարգի ներս, որը շատ գովելի է, որովհետեւ բազմաճակատ, բազմաշերտ, բազմակողմանի պայքարը հանուն արդարութեան եւ սոցիալական արդարութեան վերականգնման շատ գովելի է:
Անշուշտ նաեւ ունինք մտահոգութիւններ, որովհետեւ, ըստ երեւոյթին, պետական կառոյցները, յատկապէս նախարարութիւնները, դեռեւս ամբողջապէս ազատագրուած չեն հին ռեժիմական քրէաօլիգարխիկ մշակոյթի ծնունդ կոռումպացուած տարրերէն․ ինչպէս որ նկատեցինք վերջերս՝ դատարանէ դատարան սկսան փինկ-փոնկ խաղալ դատաիրաւական համակարգի մէջ ծուարած այն հակապետական ուժերը, որոնց դիմակը պէտք է պատռուի եւ բացայայտուի մէկընդմիշտ, որովհետեւ Հայաստանի քաղաքացիական հասարակութիւնը արժանի է շատ աւելի լաւին:
Բայց նաեւ պէտք է արձանագրել, որ վարչապետ Փաշինեան եւ իր անմիջական գործակիցները ոգի ի բռին աշխատանք կը տանին օպտիմալացման, այսինքն՝ օպտիմալ իրավիճակի հասցնեն կառոյցները, ինստիտուցիոնալ բարեփոխում իրականանայ, որը շատ կանխատեսելի է եւ իրատեսական, որ այդ բարեփոխման իրականացումով Հայաստանը պիտի դառնայ առաւել հեռանկարային պետութիւն:
ՄԱՐԻԱՄ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ (CIVIC.AM). Ձեր դիտարկմամբ՝ ինչպէ՞ս է հնարաւոր եղել կուտակել այդ ամէն ինչը (դուք նշեցիք՝ յափշտակել): Մենք Քննչական կոմիտէի տարածած տեսանութերից տեսնում ենք, օրինակ, մի հասարակ ֆինանսների նախարար, ՊԵԿ նախարար ինչեր է ունեցել իր տանը՝ այդ զէնքերը, այդ հարստութիւնները, 190-ից աւելի գոյք Երեւանի կենտրոնում, բազմաթիւ շինութիւններ, որ իրեն են պատկանել… Այն դէպքում, երբ, օրինակ, այդ ամէն ինչը հնարաւոր էր փոխանցել, բանակը, օրինակ, սպառազինուէր աւելի շատ, քան որ կար իրենց ժամանակաշրջանում, որ մենք գուցէ աւելի բարւոք դիրքում լինէինք պատերազմների ժամանակ՝ թէ՛ Ապրիլեան, թէ՛ նաեւ 44-օրեայ…
Ինչպէ՞ս է հնարաւոր եղել այս ամէն ինչը կուտակել, ու հիմա կանգնել ասել, որ մենք բարերար ենք եղել, մենք սա օրինական միջոցներով ենք կուտակել, որ ոչ մի ապօրինի բան չի եղել, թղթերով ամէն ինչ նորմալ է, Արցախի նախագահին էք դատում (Քոչարեանի պարագայում այդպէս են նշում՝ իբրեւ թէ Ալիեւի պահանջով)… Այս իրականութիւնը, օրինակ, ինչպէ՞ս է ընկալւում, այս դիմադրութիւնը իրենց կողմից:
44-օրեայ պատերազմը «արհեստական եւ բեմականացուած պարտութիւն» էր՝ հետեւանք տասնամեակներ շարունակ քրէաօլիկարխիք ռեժիմի պաշտպանական բիւտճէի թալանին եւ դաւաճանական գործունէութեան:
ԱԲՕ ՉԱՓԱՐԵԱՆ. Նայեցէ՛ք, այս լրբացութիւնները հին ռեժիմական քրէաօլիգարխիկ շրջանակներու կողմէ եւ՛ ծիծաղ կ’առաջացնեն, եւ՛ միաժամանակ՝ զայրոյթ. այսինքն՝ մեր ժողովուրդը ապուշի տեղ կը դնեն, եւ դա խիստ վիրաւորական է:
Ինչպէ՞ս կարելի է արդարացնել ապօրինի իւրացումներու լայնածաւալ գործադրումը հին ռեժիմականներու կողմէ, որոնք արդէն ակնառու դարձած են իրենց պահուածքով, որ եւ՛ հայ ժողովուրդը, եւ՛ հայ ազգը (կ’հասկնանք՝ հայրենի եւ արտերկրի ժողովուրդը) ապուշի տեղ կը դնեն, եւ իրենց պահուածքով, իրենց գործելաձեւով, երեւի որպէս մեր հիւսիսային ոխերիմ «ընկերոջ» առաջադրանքը կը կատարեն:
Երբ որ մէկը կը թալանէ սեփական ժողովուրդը անգլերէն՝ kleptocracy` տնանկութիւն կ’ընէ, ուրեմն ինքը, այդ անձը, հայոց ազգային տան՝ հայկական հանրապետութեան փլուզումը կը հետապնդէ, որպէսզի այդ ձեւով միաժամանակ Կրեմլի քաղաքականութիւնը գործադրէ՝ հայկական պետականութիւնը ի սպառ վերացնելու եւ գուբերնիայի կարգավիճակ ստեղծելու համար:
Hիմա ես ուրախ եմ, որ քաղաքացիական հասարակութիւնը ամբողջ հանրապետութիւնով, համապետական Յունիսի 7-ի ընտրութիւններուն, հակառակ այն փաստին, որ լայնածաւալ ընտրակաշառքներու բացայայտումներ եղան (եւ այդ մասին ձեզ հետ տարուան սկիզբին զրոյցի ժամանակ այդ բացայայտումը կատարեցի), հակառակ այդ լայնածաւալ ընտրակաշառքներուն, պէտք է ըսել, որ մենք ունեցանք ջախջախիչ յաղթանակ, որովհետեւ եղածը հիբրիդային ուժեղ յարձակում էր պուտլերի՝ Փութինի կողմէ, որպէսզի Հայաստանը գուբերնիայի վերածէ իր թալանչի, ստախոս, ազգադաւ, պետականադաւ դրածոներու միջոցով, որը եւ հասցուց մեզ 2020 թուի 44-օրեայ արհեստական պարտութեան:
Ես այդ պարտութիւնը պիտի այդպէս որակէի՝ արհեստական պարտութիւն, բեմականացուած պարտութիւն, ուր մենք ականատես եղանք ռուսաստրուկ գեներալներու եւ ընդհանուր սպաներու մեղսակցական գործունէութեան, երբ արդէն երեք տասնամեակներու երկայնքին իրենք արդէն թալանած էին, յափշտակած էին պաշտպանութեան բիւտճէն, եւ բացի այդ, 44-օրեայի ժամանակ նաեւ իրենք դաւաճանական գործունէութիւն ցուցաբերեցին:
Այնպէս որ ես կը խորհիմ, որ այն, ինչ որ կը կատարուի դրական առումով դատաիրաւական համակարգի առումով, շատ ոգեւորիչ է, գովելի է, բայց բաւարար չէ: Ինչո՞ւ բաւարար չէ. ինչպէս որ քիչ առաջ նշեցի, դատաիրաւական համակարգի դատաւորներու մէկ հատուածը դեռեւս քրէաօլիգարխիկ մշակոյթի կրողներ են, եւ նրանք պէտք է անպայմանօրէն պաշտօնազրկուին, որովհետեւ այդ մարդկանց հաւատարմութիւնը ուղղուած է դէպի հին ռեժիմականները եւ նրանց հովանաւորող Կրեմլը:
Եւ դժբախտաբար ես նախքան 44-օրեայ պատերազմը տարբեր պատկերացում ունէի, կը խորհէի, որ Հայաստանը լաւ ձեռքերու մէջ է յանձինս օրուան իշխանութիւններուն եւ իր պատմական, այսպէս կոչուած, հիմա արդէն կարող ենք ըսել՝ պատմական «դաշնակից» Ռուսական Դաշնութեան, բայց, ըստ երեւոյթին, այդ դաշնակիցը դաշնակից չէ եղած:
ՄԱՐԻԱՄ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ (CIVIC.AM). Սա՞ է պատճառը, որ Ձեր դիտարկմամբ կաթողիկոսի աթոռը զբաղեցնող անձի դէմ դատական գործը, այսպէս ասած, մի դատարանից մի դատարան է տեղափոխւում, դատաւորները ինչ-որ ինքնաբացարկներ են յայտնում, եւ նաեւ կան դիտարկումներ իրենց սպասարկող քաղաքական ուժերի կողմից, որ դատաւորները հրաժարւում են դատել մի մարդու, ով որ չպէտք է իբրեւ թէ աշխարհիկ դատարանով դատուէր: Օրինակ այն դէպքում, երբ այս անձը կոչեր է անում իշխանութեանը հեռանալ, երբ հանդիպում է ընդդիմութեան առաջնորդի հետ ընտրութիւններին անմիջապէս ընդառաջ, երբ այլ հոգեւորականի գործուղում են փողոց, այսպէս ասած, շարժում սկսելու համար… Ինքը կարող է զբաղուել փաստօրէն աշխարհիկ գործով, բայց դատարանները չեն կարող իրեն դատել իրենց դիտարկմամբ:
Հակապետական ուժերը յոյս ունին պետական մակարդակի նոր սպանդով կամ յեղաշրջմամբ կանխել իրենց հաշուետուութիւնը եւ պահպանել ապօրինի իւրացումները։
ԱԲՕ ՉԱՓԱՐԵԱՆ. Նախ եւ առաջ այդ մէկը պիտի կոչէի «լրբազան» արշաւ, «լրբազան» առաքելութիւն կամ պայքար, որովհետեւ այս մարդիկ բառին իսկական իմաստով լիրբեր են (կը ներէք, բայց այս բառը պէտք է օգտագործել, որովհետեւ ուրիշ բառ չի կարելի օգտագործել, որ ճշգրիտ կերպով կը բնութագրէ այս մարդկանց քրէաօլիգարխիկ էութիւնը եւ Հայաստանը գուբերնիայի վերածելու իրենց մղձաւանջային, չակերտեալ երազը):
Եւ այս դատաւորները, որ իրենց ձեռքին խամաճիկներ են եւ դատարանային կրկես կ’իրականացնեն, ըստ երեւոյթին, ես պէտք է եւս մէկ ահազանգ հնչեցնեմ: Ըստ երեւոյթին, այս մարդիկը յոյս ունին, որ եւս մէկ Հոկտեմբեր 27 կամ աւելի լայնամասշտաբ գործողութիւն իրականացնեն, պետական մակարդակի սպանդ իրականացնեն, որպէսզի այս ձգձգումները, դատարանէ դատարան կրկեսային ճամբորդութիւնները, դատարանային «տուրիզմը» եզրահանգուի այն փաստով, երբ պետութեան ղեկավարութիւնը կը գլխատուի, Աստուած մի արասցէ: Եւ այս մարդիկ ուրախ-զուարթ, չակերտեալ, իրենց թալանը, Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ բռնազաւթումը կը յարատեւեն եւ կը յաւերժացնեն:
Ատոր համար զգօնութիւնը շատ կենսական է, եւ մի քիչ վտանգաւոր հանդարտութիւն կը տեսնեմ դատաիրաւական համակարգի ներս, երբ յանցագործը, որ այս պարագային Կտրիճ Ներսիսեանն է, բազում յանցագործութիւններու մէջ արդէն յայտնի է որպէս յանցագործ:
Ընդդիմադիրները, պիտի ըսէի՝ կեղծ ընդդիմադիրները, ռուսաստրուկ ուժերը, որոնք ընտրակաշառքով յայտնուած են Ազգային ժողովի ներս, անընդհատ առաջ կը քշեն այն թէզը, որ իբրեւ թէ Հայաստանի Հանրապետութեան իշխանութիւնները իրաւունք չունին միջամուխ լինելու Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ խնդիրներուն ներս: Սակայն այս մարդիկ, ըստ երեւոյթին, անտեղեակ են ազատ աշխարհի պողպատեայ մանդատի այդ հասկացողութենէն:
Պետութիւնը ունի սահմանադրական ու բարոյական պարտականութիւն պաշտպանելու իր քաղաքացիները։
Ինչ կ’ուզեմ ըսել. օրինակի համար, 2000 թուականներու սկիզբը, երբ Ամերիկայի լրատւամիջոցներու կողմէ շրջանառութեան մէջ դրուեցան այն փաստերը, տեղեկութիւնները մանկապղծութեան մասին Կաթոլիկ եկեղեցւոյ կղերին կողմէ, այն ժամանակ ամերիկացի ժողովուրդը վստահ չէին, թէ արդեօք Ամերիկայի կառավարութիւնը, դատաիրաւական համակարգը իրաւունք ունի՞ միջամուխ ըլլալու: Ո՛չ, իրաւունք չունի, սակայն պարտականութիւնը ունի իր քաղաքացիներու իրաւունքը պաշտպանելու: Նոյնն էլ Հայաստանի պարագայում: Հայաստանի օրուան իշխանութիւնները իրաւունք չունին հայրապետական ընտրութիւններին միջամուխ ըլլալու կամ թեմակալ առաջնորդներու ընտրութիւններուն միջամուխ ըլլալու, բայց երբ որ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցին առեւանգուած է, եւ յատկապէս վերջին 25-26 տարիներուն՝ 1999-ի Հոկտեմբեր 27-ի չարափաստիկ այդ օրուանից սկսած, երբ ժողովրդավարութիւնը վերացուած է Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ մէջ եւ Հայաստանի քաղաքացի հաւատացեալներու իրաւունքները ոտնահարուած են, հայկական պետականութիւնը իրաւունքէն շատ աւելի հզօր զէնք ունի ձեռքը՝ պարտականութիւն, պարտականութիւն միջամտելու, պաշտպանելու իր քաղաքացին ընդդէմ քրէաօլիգարխիկ ուժերուն, ովքեր զանազան միջոցներով, եւ յատկապէս ԿԳԲ-ի, ՖՍԲ-ի միջոցով, տասնամեակներու երկայնքին հայտնուած են Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ ղեկավար դիրքերում:
ՄԱՐԻԱՄ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ (CIVIC.AM). Իսկ ի՞նչ ճանապարհով է հնարաւոր, Ձեր կարծիքով, իր հեռացումը, որովհետեւ վարչապետը վերջին Ազգային ժողովում իր ելոյթի ժամանակ այդ մասին խօսեց, եւ ասուած է նաեւ իշխող կուսակցութեան թէ՛ նախընտրական ծրագրում, եւ թէ՛ կառավարութեան այս ծրագրում, որն ընդունուեց խորհրդարանի կողմից, եւ պատրաստւում է նաեւ զեկոյց Հայ Առաքելական Եկեղեցու վերաբերեալ: Վարչապետն այդ մասին խօսեց, բայց մենք տեսնում ենք, թէ ինչ կարգի սուր է դիմադրութիւնը իր կողմից չհեռանալու հետ կապուած, եւ իրեն սպասարկող ուժերի, փորձագէտների դիտարկմամբ՝ իրեն նաեւ չեն թողնում հեռանալ արտաքին ուժերը: Դուք ինչքանո՞վ էք կիսում այդ մօտեցումը, եւ ի՞նչ ճանապարհ էք տեսնում այս ամէն ինչը իրականացնելու:
Պետութիւնը ունի «պողպատեայ մանդատը»՝ եկեղեցին ԿԳԲ/ՖՍԲ-ի ցանցէն ազատագրելու եւ Ազգային-Եկեղեցական ժողովը վերականգնելու գործին մէջ։
ԱԲՕ ՉԱՓԱՐԵԱՆ. Վստահ, որ արտաքին ուժերը պիտի ամէն ինչ ընեն, որ իրենց գործակալը կամ գործակալական ցանցը՝ յանձինս Գարեգին Կտրիճ Ներսիսեանին, Բագրատին՝ լրբազան կամ սրբազան եւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու միւս գործակալը՝ ԿԳԲ-ի, ՖՍԲ-ի գործակալ Յովնան Տէրտէրեանը, որ արդէն տապալած է ժողովրդավարութիւնը Արեւմտեան թեմէն ներս, իսկ Ամերիկայի Արեւելեան թեմէն ներս՝ Պարսամեան եպիսկոպոսը… Յովնանը չէր միացած եպիսկոպոսներու այդ նախաձեռնութեան․ ինքը գործուղուած էր Գարեգին Բ.-ի կողմէ, որ տակից ռումբ տրաքացնէր, եւ այդ, ասենք, վատագոյն պարագային, եթէ ինքը չկարողանար տրաքացնել, ինքը դառնար կաթողիկոսական տեղապահը, որպէսզի Գարեգինին, ինչպէս ռուսերէն կ’ըսեն, «պոդդերժկա» ընէր (այսինքն՝ պաշտպանէր), իսկ եթէ չկարողանար տեղապահ ըլլալ, ջարդուփուշուր ընէր, ինչ որ արդէն հետագային ականատես եղանք Աւստրիոյ մէջ այդ հաւաքին մասնակցեցաւ 19-րդ ժամին՝ յայտնելով, որ պիտի մասնակցի ի զօրակցութիւն Գարեգին Կտրիճ Ներսիսեանին: Իսկ միւս գործակալները, օրինակի համար՝ Քանատայի Յովակիմեանը, իսկ ամենա-ԿԳԲ-շնիկ գործակալը՝ նոյնինքն իր արիւնակից եղբայրը՝ Եզրասը (Մոսկուայի Եզրասը, փաստաթուղթով գործակալ է):
Այո, ուրեմն ես պիտի ըսէի՝ այս ԿԳԲ-շնիկ, Ռուսական Դաշնութեան կողմէ ուղղուած եւ կառավարուող այս յանցախումբը ինչքան որ երկար մնայ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ ղեկավար դիրքերուն վրայ, այնքան աւելի կը խորանան Հայաստանի ազգային անվտանգութեան համար առաջին կամ առաջին կարգի սպառնալիքները:
Ուրեմն ձեր հարցին պատասխանելով՝ ինչպիսի՞ պատկերացում ունի գիտակից հայը, որ կը տիրապետէ Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ օրենսդրութեան (այսինքն՝ սահմանադրութեան). սահմանադրութիւնը կ’ըսէ՝ պէտք է, ասենք, բացի որ քրէական դատաիրավական համակարգով հետապնդում եւ պատասխանատուութեան ենթարկում պէտք է հետապնդուի (այդ մասին կասկած չկայ), իսկ դրա հետ զուգահեռ պէտք է որ, ըստ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ սահմանադրութեան, ամբողջ աշխարհով մէկ թափանցիկ եւ արդար պատգամաւորական ընտրութիւններ իրականացուին, որը քիչ մը մարաթոնեան աշխատանք է, բայց կենսական է: Ուրեմն այդ ընտրութիւններու շնորհիւ կեանքի կը կոչուի արդէն 25 տարի է բացակայ եղած Ազգային-Եկեղեցական ընդհանուր ժողովի գումարումը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում, որը իրականութեան մէջ հայ եկեղեցւոյ պառլամենտն է, եւ այդ պառլամենտը, իշխանութիւնը լիազօրութիւն ունի, մանդատ ունի օրուան կաթողիկոսին հրաժարականը գործադրելու՝ պաշտօնազուրկ ընելով, իսկ եկեղեցական հոգեւոր ընդհանուր ժողովը, եպիսկոպոսներու ժողովը, անշուշտ թափանցիկ կերպով ընտրուած եպիսկոպոսները եւ որակաւորուած աշխարհականները, նրանք իրաւունք ունին կարգազրկելու:
Ուրեմն այս է ճանապարհը, իսկ մէկը միւսին սպասելու կարիք չունի: Այսինքն առաջին տարբերակը, որ դատաիրաւական համակարգով Կտրիճ Ներսիսեանը եւ իր կլանակիցները (ոչ միայն իր կլանակիցները, որոնք նոյնպէս յանցագործութիւններու մէջ միջամուխ, ձեռնամուխ եղած են), պէտք է Հայաստանի Հանրապետութիւնը իր դատաիրաւական համակարգով պատասխանատուութեան ենթարկէ իրենց՝ անկախ թէ երբ պատգամաւորական ընտրութիւններ կ’ըլլան եւ երբ Ազգային-Եկեղեցական ընդհանուր ժողով կը կայանայ․ դա կապ չունի: Ուրեմն կարելի է միջանկեալ, որպէս օժանդակ ուժ, որպէս օժանդակ մարմին, ես պիտի առաջարկէի Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ հաւատացեալներուն եւ բարեկարգման իսկական նուիրեալ սրբազաններին (օրինակ՝ Միրզախանեան սրբազանը, Սարոյեան սրբազանը եւ ուրիշներ) ձեռք-ձեռքի տալ աշխարհականներու եւ իսկական կոչումի տէր հոգեւորականներու հետ, ժամանակաւոր (անգլերէն կ’ըսեն՝ ad hoc), այսինքն՝ ժամանակաւոր գործադիր մարմին կեանքի կոչուի, որն ինքը ղեկը կ’ստանձնէ, ղեկավարը կը դառնայ Ազգային-Եկեղեցական ընդհանուր ժողովի պատգամաւորներու ընտրութիւնները կայացնելու, որովհետեւ օրուան եկեղեցական իշխանութիւնները քրէաօլիգարխիկ տարրեր են: Ինչպէ՞ս կարելի է ակնկալել յանցագործէն իրեն դատելիք մարմնի կայացման օգտին աշխատանք տանի:
ՄԱՐԻԱՄ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ (CIVIC.AM). Հիմա, պարոն Չափարեան, քանի որ աշուն է եկել, եւ մեր ընդդիմադիրները սիրում են աշնանը ակտիւանալ եղանակների հետ մէկտեղ, չեն էլ բացառում, որ հնարաւոր է այդպիսի գործընթացներ տեղի ունենան… Որո՞նք են Ձեր կանխատեսումները, մենք ի՞նչ կարող ենք սպասել այն կոնտեքստում, որ, օրինակ, երբ Քոչարեանը ձերբակալուել էր, իր թիմակիցները նշում էին, որ սպասւում էին ինչ-որ աշխարհաքաղաքական զարգացումներ, որոնց պէտք է դիմադրէր Քոչարեանը այստեղ, դրա համար են իրեն ձերբակալել: Երբ «Ուժեղ Հայաստանը» վերցնում էր մանդատները, ասում էին, որ մենք փողոցային պայքարը չենք բացառում, եւ եթէ ինչ-որ զարգացումներ լինեն, դուրս կգանք փողոց: Դուք ակնկալո՞ւմ էք արդեօք, որ այսօրուայ ընդդիմութիւնը, եկեղեցու հետ մէկտեղ, կ՛ունենայ այն ռեսուրսները, որ ինչ-որ զարգացումների փորձի տանել փողոցում:
Հայաստանը առաջատար օղակն է Արեւելեան Եւրոպայի եւ Եւրասիայի մէջ ձեւաւորուող ժողովրդավարական շղթային մէջ (Հարաւային Կովկասէն մինչեւ Ուկրաինա, Մոլդովա եւ Մերձբալթեան երկիրներ)։
ԱԲՕ ՉԱՓԱՐԵԱՆ. Իրենք անընդհատ երազանքներու մէջ են եւ ինքնախաբէութեան ընթացք բռնած են, եւ ամենավտանգաւորը ինքնախաբէութեամբ առաջնորդուող ուժերն են, որովհետեւ այս մարդիկ ընդունակ են ամէն ինչի: Եթէ նոյնիսկ Կրեմլը չի ուզենար, որ լայնամասշտաբ եւս մէկ Հոկտեմբեր 27 իրականացուի, այս ուժերը՝ հին քրէաօլիգարխիկ ռեժիմականները, ընդունակ են ամէն ինչի, որեւէ նախաձեռնութեան, այնքան որ կարողանան իրենց յափշտակածը պահել, եւ օպտիմալ պարագային՝ իշխանափոխութիւն իրականացնել: Դրա համար զգօնութիւնը շատ կարեւոր է:
Իսկ ձեր հարցին պատասխանելով՝ ի՞նչ կանխատեսումներ կարելի է ընել, կը դժուարանամ կանխատեսել, բայց միայն ես հաստատ գիտեմ, թէ ինձանէ ինչ կը պահանջուի. դրա մասին հաստատ կարող եմ կանխատեսել: Օրինակ, կարող եմ կանխատեսել, որ ես եւ իմ նմանները ամէն ինչ պիտի ընենք, որպէսզի հայկական պետականութեան ազգային անվտանգութիւնը, անկախութիւնը, պաշտպանութիւնը, տնտեսութիւնը, սոցիալական արդարութիւնը, դատաիրաւական համակարգը առաւել առողջանայ, որովհետեւ մենք ժամացոյցի դէմ վազք ունինք, եւ իրենց հետ ժամավաճառ ըլլալու (այսինքն՝ ժամանակ կորսնցնելու) րոպէ չունինք: Իրենք ամէն տեսակ օյինբազութիւններ պիտի ընեն, որպէսզի մեզի շեղեն: Ուրեմն եկէք մեր կանխատեսումը իւրաքանչիւրս մեզանէ սկսինք եւ մեր անձին վրայ պարտադիր պարտականութիւններ նշենք, եւ մեր քաղաքացիական պարտականութիւնը լիուլի կատարենք:
Եւ այս պարագային ես պէտք է շնորհաւորեմ, որ քաղաքացիական հասարակութիւնը Յունիսի 7-ի համապետական ընտրութիւններում իր կանխատեսումը կատարեց, այսինքն՝ իր պարտականութիւնը կատարեց լիովին եւ պատուով դուրս եկաւ, հակառակ որ լայնամասշտաբ ներխուժում իրականացուեցաւ: Կը յիշէք, այս բեմահարթակէն ես ներկայացուցած էի, որ Արմէն Ղարսլեան օլիգարխներէն մէկը կը ֆինանսաւորէր. կը յիշէք, որ լայնամասշտաբ ներխուժում կազմակերպուեցաւ, եւ դժբախտաբար՝ այո, եւ բարեբախտաբար՝ Հայաստանի քաղաքացիական հասարակութիւնը իր պարտականութիւնը լիուլի կատարեց:
Վարչապետն ասում է նաեւ՝ նոր յեղափոխութիւն է մեզ պէտք, երկրորդ յեղափոխութիւն: Իհարկէ, իրականութեան մէջ յեղափոխութիւնը ես պիտի ընդունէի հետեւեալ կերպ՝ պայքար, այսինքն՝ երբեք չթուլանալ, երբեք թուլամորթ չդառնալ, փորապաշտ երբեք չդառնալ, ընդհակառակը՝ ձեռքբերումներու առթիւ առաւել աշխատասէր դառնալ եւ զգօնութիւնը միշտ բարձր պահել, որովհետեւ, տեսէք, ոչ միայն Հարաւային Կովկասի, այլ ամբողջ Արեւելեան Եւրոպայի եւ Եւրասիայի տարածաշրջանի մէջ, իմ պատկերացումով, Հայաստանի Հանրապետութիւնը առաջատար դիրքերու վրայ է որպէս ժողովրդավարութեան եւ ինքնիշխանութեան ու պաշտպանութեան օգտին աշխատող, պայքարող, տքնող, հեռանկարային պետութիւն: Եւ Հայաստանը ամենակարեւոր օղակներէն մէկն է ժողովրդավարութեան շղթային, որը կը սկսի Հարաւային Կովկասէն (որը Հայաստանի Հանրապետութիւնն է) եւ կը ձգուի մինչեւ Ուկրաինա, Մոլդովա, անշուշտ Վրաստան համապատասխանաբար, եւ նաեւ կը հասնի մինչեւ Մերձբալթեան պետութիւններ: Սա եթէ քարտէզին նայենք՝ emerging ring of democracies, այսինքն՝ հետզհետէ առաւել զարգացող ժողովրդավարական շղթան:
ՄԱՐԻԱՄ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ (CIVIC.AM). Պարոն Չափարեան, ինչպէ՞ս է ստացւում, որ, օրինակ, դուք՝ ապրելով սփիւռքում, Միացեալ Նահանգներում, Հայաստանից, հայրենիքից նեղացած չէք, գալիս էք այստեղ, ինչ-որ ծրագրեր էք իրականացնում… Օրինակ, մեր գեներալներից Նորատ-Տէր-Գրիգորեանցը օրերս, ով բանակում ներդրումներ է ունեցել, մենք չենք ուրանում դա, ասում էր, որ Հայաստանի քաղաքացիութիւնից հրաժարւում է, այլեւս երբեք Հայաստան չի գա… Ո՞նց է ստացւում, որ սփիւռքում, օրինակ, տարբեր կերպ են ընկալում Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձութիւնները, սա ինչի՞ ազդեցութիւն է, Ձեր դիտարկմամբ:
Հայկական կողմնորոշման եւ որակական ու քանակական հայրենադարձութեան առաջադրանքը․ Անշահախնդիր հայրենասիրութեան, «հայկական realpolitik»-ի եւ «իսկական մօր» գաղափարի հիման վրայ՝ երիտասարդութեան դրական էներգիան ի գործ դնել եւ ազգովին անշրջելի, զանգուածային հայրենադարձութիւն իրականացնել։
ԱԲՕ ՉԱՓԱՐԵԱՆ. Ես կը ցաւիմ գեներալի պահուածքէն: Ես պիտի առաջարկէի, որ մենք անշահախնդիր մօտեցում որդեգրենք եւ ինչ-որ օտարերկրեայ շահադիտական կամ յատուկ շրջանակներու շահերը պէտք չէ ներկայացնենք. մենք պէտք է առաջնորդուինք հայկական կողմնորոշմամբ:
Եթէ անձ մը, հայրենակից մը անընդհատ ինքզինքը կը տրամադրէ հայկական կողմնորոշման, հայկական realpolitik-ին, ապա ուրեմն, անկախ թէ այդ անձը անձնապէս ինչ կը ստանայ կամ չի ստանար, կապ չունի, այդ անձը անընդհատ իր լուման կը դնէ, թեկուզ փոշիի չափ իր ներդրումը, իր օժանդակութիւնը ի սպաս կը դնէ հայկական պետութեան՝ առանց որեւէ նախապայմանի:
Հիմա արդէն Մովսէս մարգարէի այդ պատմութիւնը կ’իրականանայ: Մովսէս մարգարէն երբ որ նորածին երեխայի մը ճակատագիրը պիտի որոշէր, երկու մայր կը ներկայանան՝ մէկը իսկական մայրը, միւսը՝ սուտ մայրը: Ուրեմն հիմա Հայաստանի պարագային իսկական մայրը ներկայացած է իւրաքանչիւրիս մէջ. անոնք, ովքեր հայկական պետականութեան հզօրացման համար ամէն ինչ կ’ընեն, ուրեմն իրենց մէջ իսկական մայրը կամ հայրը, պէտք է ըսենք, ներկայացած է: Եւ այս էներգիան, այս դրական էներգիան պէտք է առաւելագոյնս առաքելութեամբ ի գործ դրուի եւ զանգուածային հայրենադարձութիւն կազմակերպուի, որովհետեւ հիմա արդէն ուրախալի է, վերջին հինգ տարիներուն ես անընդհատ կը շփուիմ յատկապէս երիտասարդ սերունդի անդամներու հետ, եւ արդէն իմ հիմակուայ դրութեամբ եզրակացութիւնս շատ դրական է՝ երիտասարդները կը մերժեն հեռանալ Հայաստանէն:
Այո, սա շատ ուրախալի բան է, եւ նաեւ երիտասարդներ արտերկրէ կը նախապատրաստուին կամ արդէն որոշ հատուածներ սկսած են ժամանել, շատ ուրախալի է: Հիմա պէտք է որ գաղափարի մտայղացումներով արագացնենք եւ որակական ու քանակական հայրենադարձութիւնը ի գործ դնենք: Օրինակի համար, ես վերջերս կը խօսէի Տիգրան Հարութիւնեանի հետ. 2009 թուին առաջարկած է, որ արտերկիր բնակող հայուն փոքր հողամաս մը պետութիւնը նուիրէ, տրամադրէ, եւ պայմանաւորուած՝ այդ անձը զարգացնէ այդ հողամասը. օրինակի համար, դա պէտք է խորհինք, որ պէտք է վերարծարծենք, եւ լաւագոյն գաղափարները թող յաղթանակեն, եւ մենք ազգովին իրականացնենք զանգուածային եւ անշրջելի հայրենադարձութիւն:
ՄԱՐԻԱՄ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ (CIVIC.AM). Շնորհակալութիւն, պարոն Չափարեան, հետաքրքիր զրոյցի համար: Յիշեցնեմ, որ տաղաւարում հիւրընկալել էի Ամերիկայի հայկական ազգային անվտանգութեան ինստիտուտի փոխնախագահ, Միացեալ Նահանգներում լոյս տեսնող “USA Armenian Life” եւ «Հայ Կեանք» շաբաթաթերթերի գլխաւոր խմբագիր Աբօ Չափարեանին: Կը հանդիպենք: